सन्दर्भ टुडे 
केपि कुमार जलन
नेपाली लोक तथा दोहोरी गीतको क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन सफल नाम हो—सम्झना भण्डारी। मिठासपूर्ण स्वर, दोहोरीमा प्रस्तुत गर्न सक्ने क्षमता र निरन्तरको सांगीतिक यात्राका कारण भण्डारी पछिल्लो पुस्ताकी चर्चित लोकदोहोरी गायिकाका रूपमा स्थापित छिन्। उनको सांगीतिक यात्रा भने सहज थिएन; दोहोरी साँझदेखि सुरु भएको संघर्षले उनलाई व्यावसायिक गायन र विभिन्न सम्मानसम्म पुर्याएको देखिन्छ।
लमजुङमा जन्म, संगीतप्रतिको रुचिले काठमाडौंसम्मको यात्रा
उपलब्ध प्रकाशित विवरणअनुसार सम्झना भण्डारीको जन्म लमजुङमा भएको हो। संगीतप्रतिको रुचि र गायनको सपना बोकेर उनी सांगीतिक क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी थिइन्। प्रारम्भिक चरणमा उनले काठमाडौंका दोहोरी साँझमा गीत गाएर आफ्नो सांगीतिक यात्रा अघि बढाइन्
उनले पुतलीसडकस्थित बागलुङ कालिका दोहोरी साँझबाट व्यावसायिक रूपमा दोहोरी गाउन थालेकी थिइन्। त्यहाँ कुलेन्द्र विक, राजन ठकुरी, शिव हमाल तथा स्वर्गीय मञ्जु महतसँगको सहकार्यमा उनले दोहोरी साँझको अनुभव बटुलेकी थिइन्। त्यसपछि ठमेलस्थित गाउँबेँसी दोहोरी साँझमा समेत उनले गायनलाई निरन्तरता दिइन
राति दोहोरी, बिहान संगीतको कक्षा
सम्झना भण्डारीको संघर्षको एउटा महत्वपूर्ण पाटो उनको संगीत सिकाइ पनि हो। दोहोरी साँझमा रातिसम्म गीत गाउने र बिहानै संगीत सिक्न जाने उनको दिनचर्या थियो।
प्रकाशित अन्तर्वार्तामूलक विवरणअनुसार उनले मनोजराज शिवाकोटीसँग मुर्छुन्ना संगीत विद्यालयमा करिब साढे दुई वर्ष संगीत सिकिन्। राति अबेरसम्म दोहोरी साँझमा काम गरेपछि बिहान ६ बजे संगीत कक्षामा पुग्नुपर्ने अवस्था रहेको उनले बताएकी थिइन्। पछि उनले चन्दन श्रेष्ठसँग पनि संगीतसम्बन्धी थप ज्ञान लिइन्
यही निरन्तर अभ्यास र संघर्षले उनको स्वरमा थप निखार ल्याउँदै लग्यो।
‘तोरी भएछ’ बाट रेकर्डिङको यात्रा
सम्झना भण्डारीको प्रारम्भिक चर्चित गीतमध्ये ‘तोरी भएछ’ महत्वपूर्ण मानिन्छ। उक्त गीतमा प्रकाश सपुतको शब्द तथा लय रहेको र पृथ्वी इन्टरटेनमेन्टको प्रस्तुति रहेको प्रकाशित विवरणमा उल्लेख छ। पृथ्वी थकालीको प्रोत्साहन र सहयोगले आफूलाई सांगीतिक यात्रामा अघि बढ्न ठूलो हौसला मिलेको भण्डारीले बताएकी थिइन्।
यसपछि उनको सांगीतिक यात्रा अझ फराकिलो हुँदै गयो। तीज, दशैं–तिहार, लोकदोहोरी तथा विभिन्न सांस्कृतिक गीतहरूमा उनको आवाज सुनिन थाल्यो।
पशुपति शर्मासँगको सहकार्यले थप चर्चा
सम्झना भण्डारीको करियरमा पशुपति शर्मासँगको सहकार्य पनि महत्वपूर्ण रह्यो। प्रकाशित विवरणअनुसार पशुपति शर्माले उनको स्वर सुनेपछि उनलाई स्टुडियोमा बोलाएर गीत रेकर्ड गराएका थिए। त्यसपछि शर्माको शब्द तथा संगीतमा रहेको तीज गीतमा भण्डारीको स्वर सुनियो र गीतले श्रोता–दर्शकको राम्रो ध्यान तान्यो
पशुपति शर्मासँगै उनले विभिन्न सांगीतिक कार्यक्रममा समेत प्रस्तुति दिएकी छन्। लमजुङमा आयोजित एक सांस्कृतिक कार्यक्रममा उनले ‘मेरो माया बसेको ठाउँमा’ लगायतका गीत तथा भजन र पञ्चेबाजाका गीत प्रस्तुत गरेकी थिइन
‘छिन छिन बज्ने चुरा’ले दिलाएको अर्को उचाइ
सम्झना भण्डारीको सांगीतिक यात्रामा ‘छिन छिन बज्ने चुरा’ विशेष चर्चामा आएको गीत हो। चर्चित लोकदोहोरी गायक पशुपति शर्माको शब्द तथा संगीत रहेको उक्त गीतमा भण्डारीको स्वर रहेको प्रकाशित विवरण छ।
यही गीतबाट उनले इमेज अवार्डमा सर्वोत्कृष्ट लोकदोहोरी गीतको अवार्ड समेत प्राप्त गरेको समाचार प्रकाशित भएको थियो। त्यतिबेला उनको सांगीतिक यात्राले करिब पाँच वर्ष पूरा गर्न लागेको र आफूले यहाँसम्म आइपुग्न लामो संघर्ष गर्नुपरेको प्रतिक्रिया उनले दिएको विवरणमा उल्लेख छ।
त्यसैगरी ‘छिन छिन बज्ने चुरा’का लागि उनी पृथ्वी राष्ट्रिय लोकदोहोरी अवार्डको उत्कृष्ट एल्बम सूचीमा समेत जोडिएकी थिइन
अवार्ड र सम्मानसँगै बढेको परिचय
भण्डारी विभिन्न अवार्डका मनोनयनमा समेत पर्दै आएकी छन्। ‘छिन छिन बज्ने चुरा’बाट उनी राष्ट्रिय लोकदोहोरी अवार्डको उत्कृष्ट लोकदोहोरी गायिका विधामा मनोनयनमा परेकी थिइन
त्यसैगरी सातौँ राष्ट्रिय लोकदोहोरी अवार्डमा उनलाई महिला विधातर्फ सर्वोत्कृष्ट जुरी अवार्ड प्रदान गरिएको थियो।
यी उपलब्धिले सम्झना भण्डारीलाई केवल स्टेजमा गीत गाउने गायिकाका रूपमा मात्र नभई लोकदोहोरी क्षेत्रको संस्थागत गतिविधिमा समेत सक्रिय कलाकारका रूपमा स्थापित गरेको देखिन्छ।
गायिकाबाट संस्थागत नेतृत्वतर्फ
सम्झना भण्डारीको पछिल्लो यात्रा गायनमा मात्र सीमित छैन। उनी राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठान नेपालका गतिविधिमा समेत सक्रिय देखिन्छिन्। गोरखापत्रमा प्रकाशित विवरणअनुसार लमजुङको प्रतिष्ठानसम्बन्धी अधिवेशनमा उनी केन्द्रीय सदस्यका रूपमा निर्वाचन मण्डलमा समेत रहेकी थिइन
अहिले भने उनी प्रतिष्ठानको केन्द्रीय नेतृत्वमा थप जिम्मेवारी लिने तयारीमा छिन्। तपाईंले पठाउनुभएको पोस्टरअनुसार २५औँ महाधिवेशनमा खुला तर्फ सह–कोषाध्यक्ष पदमा उनको उम्मेदवारी प्रस्तुत गरिएको छ।
यसले सम्झना भण्डारीको यात्रा दोहोरी साँझको स्टेजबाट सुरु भएर रेकर्डिङ, अवार्ड, देश–विदेशका सांगीतिक कार्यक्रम हुँदै कलाकारको संस्थागत नेतृत्वतर्फ अघि बढेको यात्राका रूपमा चित्रित गर्छ।
‘सम्झना’ अब केवल गायिकाको नाम होइन
सम्झना भण्डारीको कथा एउटा कलाकारको सफलताको मात्र कथा होइन। यो अवसरको खोजी, निरन्तर अभ्यास, संघर्ष र सांगीतिक क्षेत्रमा टिकिरहने दृढताको कथा पनि हो।
राति दोहोरी साँझमा गीत गाउनेदेखि बिहान संगीत सिक्न पुग्ने दिनहरू पार गर्दै उनले आफ्नै आवाजमा गीत रेकर्ड गराइन्, चर्चित कलाकारहरूसँग सहकार्य गरिन्, अवार्ड जितिन् र अहिले कलाकारको साझा संस्था मानिने राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठानको नेतृत्वमा आफ्नो भूमिका खोजिरहेकी छन
यसकारण सम्झना भण्डारीलाई केवल ‘लोकदोहोरी गायिका’ भनेर चिनाउनु उनको यात्रालाई छोट्याउनु हुनेछ। उनी संघर्षबाट आफूलाई स्थापित गर्दै संस्थागत नेतृत्वतर्फ अघि
