सन्दर्भ टुडे 
केपि कुमार जलन/
नेपाली लोक तथा दोहोरी क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन सफल चर्चित गायिका तथा सर्जक टिका सानुले राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठान नेपालमा केन्द्रीय सदस्य पदका लागि उम्मेदवारी घोषणा गरेकी छन्।
प्रतिष्ठानको आगामी ९औँ केन्द्रीय महाधिवेशनमा उनले महिला तर्फ केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी दिएकी हुन्। “हाम्रो अभियान, लोक संस्कृति संरक्षण, अध्यक्षको सम्मान, स्रष्टा प्रतिभाको प्रोत्साहन” भन्ने मूल नाराका साथ हुन लागेको महाधिवेशनमा सानुले आफ्नो उम्मेदवारी प्रस्तुत गरेकी हुन्। महाधिवेशन २०८३ असोज २२ गतेदेखि २४ गतेसम्म बर्दिबासमा आयोजना हुने जनाइएको छ।
संघर्षबाट स्थापित नाम
टिका सानु नेपाली लोकदोहोरी क्षेत्रमा लामो संघर्षपछि स्थापित कलाकार हुन्। दाङको तुलसीपुरमा जन्मिएकी सानुको बाल्यकाल भने सहज थिएन। चार दिदीबहिनीमध्ये माइली छोरीका रूपमा जन्मिएकी उनले आर्थिक अभाव र पारिवारिक चुनौतीबीच आफ्नो सांगीतिक यात्रा अघि बढाएकी हुन्।
सानैदेखि गीत–संगीतमा रुचि राख्ने उनले आफ्नो प्रतिभालाई निरन्तर मेहनत र संघर्षमार्फत निखार्दै लगिन्। करिब एक दशकभन्दा लामो सांगीतिक यात्रामा उनले लाइभ दोहोरी, लोकगीत तथा विभिन्न सांगीतिक कार्यक्रममार्फत दर्शक–श्रोतामाझ आफ्नो बलियो परिचय बनाएकी छन्।
लाइभ दोहोरीबाट छुट्टै पहिचान
टिका सानुको परिचय विशेषगरी लाइभ दोहोरी गायिकाका रूपमा स्थापित छ। उनले विभिन्न लाइभ दोहोरी कार्यक्रममा सहभागी हुँदै आफ्नो गायन क्षमता प्रस्तुत गरिन्। चर्चित कार्यक्रम ‘इन्द्रेणीसंग जोडिएपछि उनको लोकप्रियता अझ व्यापक बनेको विभिन्न स्रोतले उल्लेख गरेका छन्।
सानुका अनुसार उनले सयौँ आधिकारिक गीतमा स्वर दिएकी छन् भने लाइभ दोहोरीमा पनि ठूलो अनुभव हासिल गरेकी छन्। एक अन्तर्वार्तामा उनले लाइभ दोहोरीले आफूलाई चिनाएको र आफूलाई पनि लाइभ दोहोरी अत्यन्त प्रिय रहेको बताएकी थिइन्।
कलाकारसँगै सर्जकको पहिचान
टिका सानु गायनमा मात्र सीमित छैनन्। उनले विभिन्न सिर्जना तथा सांगीतिक परियोजनामा समेत सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएकी छन्। लोकदोहोरीलाई मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई मौलिक संस्कृति र नेपाली समाजको भावना बोकेको विधाका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने उनको धारणा देखिन्छ।
नयाँ पुस्ताका कलाकारलाई पनि लोकदोहोरीबाट आफूले मात्र लिनुभन्दा लोकदोहोरीलाई आफूले के योगदान दिन सक्छु भन्ने सोचका साथ अगाडि बढ्न उनले आग्रह गर्दै आएकी छन्। अध्ययन, सिकाइ र निरन्तर मेहनतलाई उनले कलाकारको सफलताको आधार मान्छिन्।
अब संस्थागत भूमिकामा आउने तयारी
लामो समय कलाकारका रूपमा लोकदोहोरी क्षेत्रमा योगदान दिँदै आएकी सानुले अब प्रतिष्ठानमार्फत संस्थागत रूपमा भूमिका निर्वाह गर्ने लक्ष्य लिएकी छन्। उम्मेदवारी घोषणा गर्दै उनले प्रतिष्ठानको संस्थागत सुदृढीकरण, लोक संस्कृतिको संरक्षण तथा स्रष्टा–कलाकारको हकहितका लागि काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेकी छन्।
उनको उम्मेदवारीलाई लामो समयदेखि लोकदोहोरी क्षेत्रमा सक्रिय महिला कलाकारको संस्थागत नेतृत्वतर्फको यात्राका रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ। संघर्ष, अनुभव र लोकप्रियतालाई संस्थागत जिम्मेवारीसँग जोडेर अघि बढ्ने उनको प्रयासले प्रतिष्ठानभित्र महिला कलाकारको सहभागिता र भूमिकालाई थप बलियो बनाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सम्मान र सामाजिक योगदान
टिका सानुको सांगीतिक यात्रामा सम्मान तथा सामाजिक क्षेत्रसँग जोडिएका गतिविधि पनि देखिन्छन्। २०२४ मा नेपाल राष्ट्रिय दलित समाज कल्याण संघको कार्यक्रममा उनलाई सम्मान गरिएको थियो। सो अवसरमा उनले आफूले विगतमा उक्त संस्थाबाट अध्ययनका लागि छात्रवृत्ति सहयोग पाएको र पछि त्यही संस्थाबाट सम्मानित हुन पाउँदा खुसी लागेको बताएकी थिइन्।
यसले उनको व्यक्तिगत संघर्षसँगै सामाजिक संस्थासँगको सम्बन्ध र सहयोगप्रतिको कृतज्ञतालाई पनि उजागर गर्छ।
उम्मेदवारीप्रति कलाकार तथा स्रष्टाको चासो
प्रतिष्ठान नेपाली लोक तथा दोहोरी क्षेत्रका कलाकार, सर्जक तथा संगीतकर्मीलाई जोड्ने महत्वपूर्ण संस्थाका रूपमा रहेको छ। यस्तो संस्थाको केन्द्रीय नेतृत्वमा कलाकारको अनुभव र नयाँ पुस्ताको आवाजलाई प्रतिनिधित्व गर्ने व्यक्तिहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुने गर्दछ।
टिका सानुको उम्मेदवारीले विशेषगरी महिला कलाकारको प्रतिनिधित्व, नयाँ प्रतिभाको प्रोत्साहन, लोकसंस्कृतिको संरक्षण र कलाकारको हकहितका विषयलाई संस्थागत बहसमा थप प्राथमिकता दिने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
लामो समयसम्म प्रत्यक्ष दोहोरी र लोकसंगीतमार्फत दर्शक–श्रोताको मन जितेकी सानु अब कलाकारको भूमिकाबाट अघि बढेर प्रतिष्ठानको नीति, योजना र संस्थागत गतिविधिमा योगदान गर्ने लक्ष्यसहित चुनावी मैदानमा उत्रिएकी छन्।
उनले प्रतिष्ठानका सदस्य तथा प्रतिनिधिहरूलाई आफ्नो उम्मेदवारीलाई समर्थन गरी विजयी गराउन अपिलसमेत गरेकी छन
