‘तिनीहरू’ चलचित्रमा सामाजिक विभेद र नियन्त्रणको रूपक

काठमाडौं, भदौ २७ — अविनाश विक्रम शाह निर्देशित चलचित्र ‘तिनीहरू’ ले समाजमा विद्यमान विभेद, बहिष्कार र नियन्त्रणलाई हात्ती तथा किन्नर समुदायको रूपकमार्फत प्रस्तुत गरेको छ। चलचित्रले कान्स फिल्म फेस्टिभलको Un Certain Regard Jury Prize समेत जितेको थियो।

चलचित्रको सुरुवातमा गाउँलेहरू जङ्गली हात्तीबाट आफ्नो बाली र घर जोगाउन हरेक रात हातमा राँको लिएर जुलुस निकाल्छन्। तर कथाको विकाससँगै गाउँलेहरूले हात्तीलाई मात्र होइन, किन्नर समुदायलाई समेत सामाजिक दूरी र नियन्त्रणमा राखेको देखाइन्छ।

चलचित्रमा किन्नर समुदायलाई विवाह तथा अन्य धार्मिक–सांस्कृतिक अवसरमा आशीर्वादका लागि बोलाइन्छ। तर उनीहरूलाई दैनिक सामाजिक जीवनमा भने समान व्यवहार र स्वतन्त्रता दिइँदैन। यसमार्फत चलचित्रले श्रद्धा र धार्मिक मान्यताको आवरणमा हुने सामाजिक नियन्त्रणलाई प्रश्न गरेको छ।

पिरती नामकी मुख्य पात्रको जीवनमार्फत प्रेम, परिवार र व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामाथि लगाइने सामाजिक तथा धार्मिक बन्देजलाई प्रस्तुत गरिएको छ। किन्नर समुदायभित्र पनि बाहिरी समाजकै केही नियन्त्रणकारी संरचना दोहोरिएको देखाइएको छ।

कथामा पिरतीले बेपत्ता भएकी धर्मपुत्री अप्सराको खोजी गर्ने क्रममा एउटा मृत हात्तीको छावा भेट्छिन्। हात्तीको छावा र युवतीको घटनालाई समानान्तर रूपमा प्रस्तुत गर्दै चलचित्रले प्रकृति र किन्नर समुदायमाथिको सामाजिक दृष्टिकोणबीच सम्बन्ध स्थापित गरेको छ।

चलचित्रको अन्त्यतिर पिरतीको घर गाउँलेहरूले जलाउँछन्। यसले सुरुवातमा हात्तीलाई ‘खतरा’का रूपमा प्रस्तुत गरिएको कथालाई उल्ट्याउँदै वास्तविक खतरा सामाजिक हिंसा, बहिष्कार र असहिष्णुता हुनसक्ने संकेत गर्छ।

अन्तिम दृश्यमा पिरती हात्तीहरूको बथानसँगै अघि बढेको देखिन्छ। यसले गाउँ र जङ्गल तथा समाज र किन्नर समुदायबीच बनाइएको कृत्रिम सीमालाई मेटिएको प्रतीकात्मक अर्थ दिन्छ।

समग्रमा, ‘तिनीहरू’ले किन्नर समुदायमाथिको विभेद, धार्मिक तथा सामाजिक नियन्त्रण, प्रेम र स्वतन्त्रताको अधिकार तथा समाजले आफूभित्रको हिंसालाई बाहिरी खतराका रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रवृत्तिमाथि प्रश्न उठाएको छ।