सन्दर्भ टुडे 
बैशाख ३ : स्वास्थ नै धन हो । खासगरी महामारीपछि मान्छेहरुमा स्वास्थ्यप्रतिको जागरुकता र सचेतना बढिरहेको छ । स्वास्थ्यप्रति ध्यान दिन मान्छेहरुलाई आवश्यकता र बाध्यता पनि परिरहेको छ । रोगप्रतिरोध क्षमतालाई बिकास गर्न धेरै कुरामा ध्यान दिनु जरुरी हुन्छ ।
प्रतिरक्षा प्रणालीलाई कमजोर बनाउने खानाहरू
१. क्याफिनयुक्त पेय पदार्थ
मध्यम मात्रामा क्याफिनले तपाइँको प्रतिरक्षालाई फाइदा पु¥याउन सक्छ, क्याफिनको धेरै सेवनले तपाईको प्रतिरक्षा प्रणालीको संक्रमणसँग लड्न र तपाइँको शरीरबाट क्षतिग्रस्त वा असामान्य कोशिकाहरू हटाउने क्षमतालाई कम गर्न सक्छ । कफी र सफ्ट ड्रिंकहरू मार्फत क्याफिनको उच्च खपतले तौल बढ्ने, उच्च रक्तचाप, उच्च कोलेस्ट्रोल र ट्राइग्लिसराइड स्तरहरू, मुँहासेको साथमा प्रतिरक्षा दमन गर्न सक्छ ।
२. चिनीयुक्त खाना र पेय पदार्थ
अत्यधिक चिनीको सेवनले तपाईंको शरीरमा रहेको सेतो रक्त कोशिकाहरू (प्रतिरक्षा कोशिकाहरू) अस्थायी कोमामा जान सक्छ, जुन उपभोग पछि धेरै घण्टासम्म रहन सक्छ। त्यसोभए, यदि तपाई दिनमा धेरै पटक चिनीयुक्त खानेकुरा र पेय पदार्थ खाँदै हुनुहुन्छ भने, यसले तपाइँको प्रतिरक्षा प्रणालीको सामान्य कार्यमा असर गर्छ ।
३. प्रशोधित खानाहरू
प्रशोधित र रेडिमेड फूडहरू तपाईंको पेटमा गलत ब्याक्टेरियाको वृद्धिलाई बढाउंछ र यसले प्राकृतिक प्रणालीमा बाधा पु¥याउँछ । साथै, प्रशोधित खानाहरूमा अस्वस्थ बोसोले तपाईंको शरीरको तन्तुहरूमा जलनलाई सक्रिय पार्छ, जसले तपाईंको प्रतिरक्षा प्रणालीको कार्यक्षमतालाई कमजोर बनाउँछ ।
४. परिष्कृत कार्बोहाइड्रेट
सेतो चामल, सेतो चिनी, अनाजबाट परिष्कृत पीठो, आदि जस्ता परिष्कृत कार्बोहाइड्रेटहरू उत्पादन गर्न सम्पूर्ण खाद्य जटिल कार्बोहाइड्रेटहरू प्रशोधन गरी तिनीहरूको पोषक तत्वहरू खोसिन्छ। यी कार्बोहाइड्रेटहरू सजिलै र छिटो ग्लुकोजमा परिणत हुन्छन्, जसले फलस्वरूप असन्तुलित पेटको माइक्रोबायोम निम्त्याउँछ। परिष्कृत कार्बोहाइड्रेटको नियमित सेवनले मधुमेह, क्यान्सर, मुटु रोग, मृगौला रोग, रेटिनोप्याथी, न्युरोप्याथी, पाचन विकार आदि जस्ता दीर्घकालीन रोगहरू निम्त्याउँछ।
५. मादक पेय पदार्थ
रक्सीको सेवनले पेटको स्वस्थ ब्याक्टेरियालाई मार्छ, जसले संक्रमणलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ। साथै, यसले तपाइँको पेट र आन्द्रामा जलन बढाउंछ, जसले तपाइँको प्रतिरक्षामा सम्झौता गर्दछ। रक्सीले तपाईको शरीरभरि सबै प्रकारका प्रतिरक्षा कोशिकाहरूमा प्रतिकूल प्रभाव पार्छ।
आयुर्वेदिक आहार र प्रतिरक्षा सुझावहरू
आहारका नियमहरूपनि स्वास्थ्यका लागि छनौट गरिएका खानाहरू जस्तै महत्वपूर्ण छन् ।
क. आफ्नो आन्द्रा नियमित रूपमा सफा राख्नुहोस । यदि तपाईं नियमित हुनुहुन्न भने, त्रिफला, तातो मह र कागती पानी प्रयोग गर्नुहोस ।
ख. खानासँग पानी कहिल्यै नलिनुहोस्। खाना हाइड्रेसन बाहेक हो। तपाईंको खाना अघि वा पछि ३० मिनेट पानी खानुहुन्न ।
ग. राम्रोसँग आराम गर्नुहोस्। पर्याप्त निद्रा लिनुहोस ।
घ. जतिखेर पनि नखानुहोस । खानाको समयमा मात्र खानुहोस ।
ङ. चिनीमा कटौती गर्नुहोस् ( विशेष गरी प्रशोधित ) ।
च. रातको समयमा हल्का खानुहोस्। लंचलाई दिनको सबैभन्दा ठूलो खाना बनाउनुहोस ।
छ. पकाएको खाना पकाएको ३–४ घन्टा भित्र खानुपर्छ ।
ज. धेरै मसालेदार, धेरै पकाएको, बासी, पुनः तताइएको, धेरै पकाएको, माइक्रोवेभ गरिएको, वा जमेको खानाबाट टाढा रहनुहोस ।
